Yn poeni y gallai fod gennych golled clyw?
Yn gyntaf, nid ydych chi ar eich pen eich hun – mae gan un o bob pump oedolyn yn y DU golled clyw. 1,2 Myth cyffredin yw mai dim ond yr henoed y mae colli clyw yn effeithio arno. Mewn gwirionedd, mae gan lawer ohonom dros 40 oed ryw raddau o golled clyw. 2,3 Mae Gwasanaethau Awdioleg y GIG yn caniatáu ichi gael mynediad at ofal Awdioleg a chymhorthion clyw o ansawdd uchel yn rhad ac am ddim. Disgrifir colli clyw yn fras fel 'synhwyraidd-niwral', 'dargludol', neu gymysgedd o'r ddau 3 :
Colli clyw synhwyraidd-niwrol
Dyma'r math mwyaf cyffredin o golli clyw. Cymdeithas Lleferydd-Iaith-Clyw America (ASHA). Colli Clyw Synhwyraidd-niwrol. Ar gael yn: https://www.asha.org/public/he… (mynediad Chwefror 2022); Mae'n digwydd oherwydd difrod yn y glust fewnol neu'r nerf clyw, sy'n effeithio ar allu eich clust i rybuddio'r ymennydd i sain. Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol Pobl Fyddar (RNID). Mathau ac achosion colli clyw a byddardod. Ar gael yn: https://rnid.org.uk/informatio… (mynediad Chwefror 2022); Er enghraifft:
- Y broses heneiddio naturiol
- Amlygiad hirfaith i synau uchel
- Heintiau clust firaol
- Rhai triniaethau meddygol, e.e. cemotherapi, radiotherapi
Colli clyw dargludol
Mae hyn yn disgrifio colli clyw a achosir gan sain yn methu â chyrraedd y glust fewnol. Gall hyn fod mor syml â phlyg o gwyr clust yn rhwystro sain, neu rywbeth mwy cymhleth:
- Hylif yn y glust ganol
- Heintiau'r glust ganol
- Twll ('tylliad') yn nhrwm y glust
- Anhwylderau meddygol sy'n effeithio ar yr esgyrn clyw (sy'n eistedd y tu ôl i drwm y glust)
Mae bywyd gymaint yn fwy pleserus pan allwch chi glywed beth sy'n digwydd o'ch cwmpas. Cymerwch y cam cyntaf heddiw trwy wneud apwyntiad i weld eich meddyg teulu . Bydd eich meddyg teulu yn edrych yn eich clustiau ac efallai y bydd yn gwneud rhai gwiriadau clyw syml. Mae'r asesiad cychwynnol hwn yn helpu i ddiystyru pethau y gellir eu trin a allai fod yn effeithio ar eich clyw - fel cwyr clust neu haint clust. Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG). Colli clyw. Rhagfyr 2021. Ar gael yn: https://www.nhs.uk/conditions/… (mynediad Chwefror 2022);
Os yw'ch meddyg teulu yn amau y gallai fod gennych golled clyw, byddant yn eich atgyfeirio at eich Gwasanaeth Awdioleg GIG am asesiad clyw llawn. Tra byddwch chi'n aros am apwyntiad yn eich adran Awdioleg GIG leol, efallai y byddwch chi'n dod o hyd i'r awgrymiadau 'cyfathrebu da' canlynol Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol Pobl Fyddar (RNID). Awgrymiadau cyfathrebu os oes gennych golled clyw. Ar gael yn: https://rnid.org.uk/informatio… (mynediad Chwefror 2022); Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Gorllewin Suffolk. Tactegau cyfathrebu i bawb ac ar gyfer colli clyw. Mawrth 2021. Ar gael yn: https://www.wsh.nhs.uk/CMS-Doc… (Mynediad Chwefror 2022); yn ddefnyddiol:
- Wynebwch bobl pan maen nhw'n siarad â chi, gan ein bod ni i gyd yn darllen gwefusau'n naturiol
- Gofynnwch i bobl gael eich sylw cyn siarad, er enghraifft drwy eich tapio ar eich braich, gan y bydd hyn yn eich helpu i osgoi colli dechrau brawddegau
- Gofynnwch i bobl fod yn agos atoch chi yn ystod sgwrs, gan y gall clywed rhywbeth yn cael ei weiddi o ystafell gyfagos fod yn anodd iawn
- Peidiwch ag ofni gofyn i bobl ailadrodd eu hunain, ail-ymadrodd, siarad yn arafach, neu ysgrifennu pethau i lawr, yn hytrach na cheisio dyfalu beth ddywedon nhw
- Lleihewch sŵn cefndir lle bo modd – er enghraifft symud i rywle tawel neu droi cerddoriaeth i lawr pan fyddwch chi'n cael sgwrs
- Ceisiwch aros yn dawel – gall cynhyrfu neu ofidus ei gwneud hi'n anoddach canolbwyntio ar yr hyn sy'n cael ei ddweud
Mae 5 cam allweddol i apwyntiad asesiad clyw:
Ateb rhai cwestiynau
Mae'r rhan fwyaf o apwyntiadau'n dechrau gyda chwestiynau am eich iechyd cyffredinol ac unrhyw broblemau blaenorol gyda'ch clustiau neu'ch clyw. Efallai y gofynnir i chi hefyd pryd y gwnaethoch chi sylwi ar anawsterau clyw gyntaf, a yw wedi bod yn gwaethygu, ac i ddisgrifio sut mae'n effeithio arnoch chi. Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) Hysbysu. Colli clyw. Mehefin 2021. Ar gael yn: https://www.nhsinform.scot/ill… (mynediad Chwefror 2022);
Mae hyn i gyd yn helpu'r awdiolegydd i ddeall yr effaith y mae eich anawsterau clywed yn ei chael ar eich bywyd, ac felly pa driniaethau a allai fod yn addas i chi.
Yr awdiolegydd yn edrych yn eich clust
Mae'r awdiolegydd yn defnyddio golau arbennig o'r enw otosgop i archwilio'ch clustiau. Mae hyn yn caniatáu iddynt wirio am unrhyw beth annormal, fel haint yn y glust, drwm clust wedi'i anafu neu rwystr cwyr. Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) Gwybodaeth. Colli clyw. Mehefin 2021. Ar gael yn: https://www.nhsinform.scot/ill… (mynediad Chwefror 2022);
Cymryd y prawf clyw
Mae hwn yn debyg o fod y prawf hawsaf y byddwch chi byth yn ei gymryd. Mae profion clyw yn syml, yn ddiboen ac yn y rhan fwyaf o achosion dim ond hyd at 15 munud y maen nhw'n ei gymryd. Mae'r prawf wedi'i gynllunio i fesur pa mor uchel y mae angen i synau fod er mwyn i chi eu clywed.
Byddwch chi'n cael eich eistedd mewn ystafell neu fwth gwrthsain a gofynnir i chi wasgu botwm bob tro y byddwch chi'n clywed sain – mae mor hawdd â hynny! Yn ystod y prawf byddwch chi'n clywed amrywiaeth o synau gwahanol, o draw uchel iawn i draw isel iawn, ar wahanol gyfrolau, yn amrywio o synau hawdd eu clywed i synau tawel iawn sy'n anoddach eu clywed.3 Tra byddwch chi'n gwrando, bydd yr awdiolegydd yn cofnodi'r canlyniadau ar graff o'r enw awdiogram. Gwybodaeth y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG). Colli clyw. Mehefin 2021. Ar gael yn: https://www.nhsinform.scot/ill… (mynediad Chwefror 2022);
Trafod y canlyniadau
Unwaith y byddwch wedi gorffen y prawf clyw, bydd eich canlyniadau ar gael ar unwaith. Bydd yr awdiolegydd yn dangos graff i chi fel yr un gyferbyn, sy'n dangos pa mor uchel oedd angen i synau fod cyn i chi eu clywed a phwyso'r botwm.
O'r chwith i'r dde mae'r graff yn dangos synau o draw isel i draw uchel. Po bellaf i lawr y graff yw'r pwyntiau wedi'u plotio, y mwyaf uchel oedd rhaid i'r sain fod cyn y gallech chi ei chlywed. Mae dwy linell ar y graff gan fod pob clust yn cael ei phrofi ar wahân – mae'r llinell las a'r croesau'n dangos y canlyniadau ar gyfer eich clust chwith, ac mae'r llinell goch a'r cylchoedd ar gyfer eich clust dde.
Fel rhan o'r drafodaeth, bydd eich awdiolegydd yn eich cynghori os oes gennych golled clyw. Os yw'r canlyniadau'n dangos colli clyw, byddwch hefyd yn cael gwybod a yw hyn yn ysgafn, yn gymedrol, yn ddifrifol, neu'n ddwys o ran difrifoldeb. Gwybodaeth y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG). Colli clyw. Mehefin 2021. Ar gael yn: https://www.nhsinform.scot/ill… (mynediad Chwefror 2022);
Penderfynu beth i'w wneud nesaf
Os cewch ddiagnosis o golled clyw, mae yna lawer o opsiynau i chi ddewis ohonynt. Gall eich awdiolegydd roi awgrymiadau i chi i helpu i wella eich sgiliau cyfathrebu, ac os ydych chi'n bodloni'r meini prawf lleol, efallai y byddant hefyd yn argymell eich bod chi'n rhoi cynnig ar wisgo un neu ddau gymhorthydd clyw GIG.
Mae pobl sy'n cymryd y cam gweithredol i reoli eu colli clyw gyda chymhorthion clyw yn profi llawer o fanteision fel:
- Gwella hyder i gymdeithasu gyda theulu a ffrindiau
- Helpu i gynnal eich annibyniaeth a gwella ansawdd eich bywyd
- Lleihau'r risg o broblemau iechyd meddwl, fel pryder ac iselder
Beth bynnag a ddewiswch fel y camau gweithredu gorau ar gyfer eich colli clyw, mae'n bwysig bod yn barod. Isod mae rhai cwestiynau y gallech fod eisiau eu gofyn i'ch awdiolegydd i'ch helpu i benderfynu a yw cymhorthion clyw'r GIG yn iawn i chi:
- Pa fath o golled clyw sydd gen i?
- A fyddai angen cymorth clyw chwith a/neu dde arnaf? Pam?
- Os byddaf yn dewis cael cymorth clyw gan y GIG, pa fathau sydd ar gael?
- Sut olwg sydd arnyn nhw a pha dechnolegau (ffôn clyfar, iPad, iPhone) y gallant gysylltu â nhw?
Er mwyn i gymhorthion clyw'r GIG weithio'n iawn, mae angen i chi eu gwisgo'n rheolaidd, yn ddelfrydol drwy'r dydd. Fodd bynnag, bydd angen i'ch ymennydd addasu i'ch clustiau'n gwrando drwyddynt, felly ar y dechrau efallai y byddwch chi'n canfod bod eu gwisgo am awr neu ddwy yn ddigon. Gallwch chi adeiladu i wisgo cymhorthion clyw drwy'r dydd ar eich cyflymder eich hun. Mae'n syniad da eu gwisgo cyhyd ag y teimlwch y gallwch chi gan y mwyaf y byddwch chi'n eu gwisgo, y cyflymaf y byddwch chi'n dod i arfer â nhw.